Malezya, Müslümanlarin genel nüfusun yaklasik % 55'ini olusturdugu bir ülke olmasina ragmen Islami hareketin güçlü oldugu ülkelerden biridir. Ancak son zamanlarda bu ülkedeki Islami olusumlardan ABIM'in lideri Enver Ibrahim'in bazi iftiralarla hapse atilmasi ve ardindan yasanan bazi gelismeler bu ülkeyle ilgili çesitli tartismalari da gündeme getirdi. Gerek bu tartismalar ve gerekse genel yapisi itibariyle Malezya'nin taninmasina ihtiyaç oldugunu düsünüyor ve bu sayimizin Islam Cografyasi bölümünde bu ülkeyi tanitiyoruz.

Malezya Hakkinda Genel Bilgiler

Resmi adı: Malezya

Baskenti: Kuala Lumpur (Nüfusu: 800.000)

Diger önemli sehirleri: Ipoh, Pinang (George Town), Johor Baharu, Kelang, Kuala Terengganu, Port Kelang, Taiping, Kota Baharu, Seremban, Kuantan, Kuching, Kota Kinabalu,

Yüzölçümü: 330.434 km2.

Nüfusu: 22.500.000 (1999 tahmini). Nüfusun % 43'ü sehirlerde yasamaktadir.

Nüfus artis hizi: % 2.4

Etnik yapi: Malezya'da en kalabalik etnik kitle nüfusun % 49'unu olusturan Malaylardir. Malaylar Singapur, Endonezya, Tayland ve Madagaskar'a da yayilmislardir. Konustuklari Malayca Endonezya diline çok yakindir. Malezya'daki Malaylarin tamami Müslümandir. Ikinci büyük etnik unsur % 35 orana sahip olan Çinlilerdir. Çinlilerin içinde az sayida Müslüman vardir. Çogunlugu Budist, bir kismi hiristiyandir. % 10 oraninda da Hindistanli vardir. Hindistanlilarin da az bir kismi Müslüman, çogunlugu Hindudur. Çinliler ve Hindistanlilar Çin'den ve Hindistan'dan gelmis olan göçmenlerdir, Malezya'nin yerlisi degildirler. % 3.1 oraninda Cavali vardir. Cavalilarin tamami Müslümandir. Geriye kalan nüfusu su etnik unsurlar olusturur: Minangkabu (% 0.8), Sama (% 0.8), Melanau (% 0.4), Güney Asyali (% 0.35), Bugi (% 0.2), Kalabit, Hui, Molbog. Bu etnik unsurlarin büyük çogunlugu Müslüman, bir kismi da hiristiyan veya yerel dinlere mensuptur.

Dil: Resmi dil Malayca'dir. Ingilizce ve Arapça da geçerli dillerdir. Tamilce ve Çince basta olmak üzere çesitli etnik unsurlarin dilleri de konusulmaktadir.

Din: Resmi din Islâm'dir. Halkin % 55'i Müslümandir. Müslümanlar genellikle sünni ve hanefidirler. % 17 oraninda budist, % 11.6 konfüçyanist (Çin dini mensubu), % 7 oraninda hindu, % 6 oraninda hiristiyan vardir. Kalan nüfus ise degisik yerel dinlere mensuptur.

Cografi durumu: Güneydogu Asya ülkelerinden olan Malezya, kuzeyden Tayland, Güney Çin Denizi ve Brunei, dogudan Selebes Gölü, güneyden Endonezya, Singapur ve Malakka Bogazi, batidan Hint Okyanusu'yla bitisik olan Andaman Denizi'yle çevrilidir. Akarsu bakimindan oldukça zengindir. En önemli akarsulari Rejang, Ketantan, Sai Perak ve Sai Rompin irmaklaridir. Malezya topraklari iki büyük kara parçasiyla bunlarin arasindaki Güney Çin Denizi içinde yer alan adalardan meydana gelir. Iki büyük kara parçasi Bati Malezya ve Dogu Malezya'dir. Bati Malezya bir yarimada seklindedir ve ince bir kara baglantisiyla simdiki adi Tayland olan Siyam'a baglidir. Dogu Malezya, büyük bir kismi Endonezya hâkimiyetinde olan Borneo adasinin içindedir. Topraklarinin % 30'u tarim alani, % 61'i ormandir. Malezya'da bol yagmurlu ve tropikal bir iklim hâkimdir. Dogu Malezya, Bati Malezya'dan daha yagislidir.

http://www.sugiad.org.tr/admin/resimler/malez1.jpg

Yönetim sekli: Malezya krallikla yönetilen ve çok partili demokratik sisteme dayali bir konfederasyondur. Konfederasyonu olusturan federal eyaletler de krallikla yönetilir. Bati Malezya'da bulunan eyaletlerin krallarindan biri dört yilligina genel kral yani "yüce baskan" seçilir. Ülke 31 Agustos 1957'de yürürlüge konan anayasayla yönetilmektedir. Iki meclisli bir parlamenter sistem uygulanmaktadir. Birinci meclis 69, ikinci meclis 180 üyeden olusur. Bu meclislerin üyeleri serbest genel seçimlerle belirlenir. Malezya, BM, IKÖ (Islâm Konferansi Örgütü), Asya Pasifik Ekonomik Isbirligi, Ingiliz Milletler Toplulugu (Commonwealth), Uluslararasi Para Fonu (IMF), Islâm Kalkinma Bankasi gibi uluslararasi örgütlere üyedir.

Siyasi partiler: Malezya'nin basta gelen siyasi partileri sunlardir:

Birlesik Malay Milli Organizasyonu (UMNO): Malezya'nin bagimsizligindan önce kurulmustur. Hâlen ülkenin önde gelen partilerindendir. Bagimsizlik sonrasinda ilk hükümeti kurdu. Zaman zaman Malezya Islâm Partisi (PAS)'yle koalisyona girdi. Kurulusunda dinin önemini vurguluyor ancak Bati tipi bir laikligi benimsiyordu. Bir ara partiye giren bazi Islâmci aydinlarin etkisiyle devlet kurumlarinda Islâmizasyona olumlu bakiyordu. Halen iktidarda olan bu parti Islamizasyona yine engel olmuyorsa da Islami hareketin önünü tikamaya çalisiyor. Bunda Batili güçlerin önemli rolünün oldugu söylenebilir. Malezya'yi Bati'nin kucagina iten en önemli gelisme ise bu ülkeyi ekonomik yönden ciddi sekilde sarsan Asya krizi olmustur. UMNO'nun su anki genel baskani basbakan Mahatir Muhammed'dir.

Malezya Islâm Partisi (PAS): (Islâmi hareket kismina bkz.)

Demokratik Hareket Partisi: Daha çok Çinliler tarafindan desteklenmektedir.

Idari bölünüs: 11'i Bati, 2'si Dogu Malezya'da bulunan 13 federal eyaletten, 133 ilden meydana gelir. Baskentin de ayri bir federal statüsü vardir.

Dis problemleri: Filipinler ve Endonezya, Dogu Malezya'yi olusturan Sarawak ve Sabah eyaletleri üzerinde hak iddia ediyorlardi. Endonezya bu yüzden 1963'te Malezya'ya savas açti. Bu savas 1965'te sona erdiyse de Endonezya adi geçen eyaletlerle ilgili iddiasindan tam olarak vazgeçmis degildir.

Islami Hareket: Malezya'da Islâm devlet yönetiminde önemli oranda etkilidir. Bu da ülkedeki Islâmi hareketin bir basarisidir. Devlet 1980'den sonra resmi kurumlari Islâmilestirme çalismasi baslatti. Devletin bu merhaleye gelmesinde hâlen varligini sürdüren dört temel Islâmi hareketin etkisi olmustur. Bu hareketleri kisaca tanitalim:

Malezya Islâm Partisi (PAS): Bagimsizlik sonrasinda kurulacak devletin Islâmi yönünün agirlikli olmasini istediklerinden dolayi UMNO'dan ayrilanlar tarafindan 1951'de kuruldu. PAS'i kuranlar dinin bir siyasi parti programinda belli bir alana sikistirilamayacagi, hayatin her alanini kapsamasi gerektigi görüsündeydiler ve UMNO'nun kurmak istedigi laik devlet modeline karsi çikiyorlardi. PAS basarili bir çizgi takip ederek 1959'daki ilk genel seçimlerde Kelantan ve Terangganu eyaletlerinde yerel hükümeti kurdu. Sonraki dönemlerde Milli Parti'yle koalisyon hükümetleri de kurdu.

Malezya Islâmi Gençlik Hareketi (ABIM): 1971'de Malezya Müslüman Ögrenciler Birligi üyesi ögrencilerce kuruldu. Kurulusundan kisa süre sonra PAS'la bir ittifak kurdu. 1974'ten sonra Enver Ibrahim'in liderliginde önemli mesafeler katetti. ABIM Mevdudi'nin kurdugu Cemaati Islâmiye'yle Müslüman Kardesler'i kendine örnek ediniyordu. ABIM Malezya'nin her alanda Islâm hükümleriyle yönetilen bir ülke olmasini istemektedir. ABIM'in su anki genel baskani Dr. Muhammed Nur Manuti'dir.

Teblig Cemaati: Pakistan'daki Teblig Cemaati'nin bir uzantisidir.

Daru'l-Erkâm: 1968'de Es'ari Muhammed'in liderliginde kuruldu. Egitime ve kültürel faaliyetlere agirlik veriyor ve toplumun Islâmi yönden suurlandirilmasinin Islâm devleti kurmaktan önce geldigi fikrini savunuyordu. Özellikle gençler arasinda etkili oldu. Ancak PAS'a yönelik elestirileri gelismesini olumsuz yönde etkiledi. Sonra da birtakim hurafelere ve sapmalara düstügü gerekçesiyle basbakan Mahathir Muhammed tarafindan kapatildi.

Malezya'da bunlarin disinda da bazi küçük Islâmi olusumlar ve gruplar bulunmaktadir. Malezya Müslümanlari özellikle gençleri dinlerine bagliliklariyla ünlüdür. Gençlerin % 70'i dini görevlerini yerine getirmektedir. Üniversite gençligi arasinda da Islâmi hareket güçlüdür.

Ekonomi: Malezya ekonomisi birinci derecede tarim ve hayvanciliga dayanir. Ürettigi tarim ürünlerinin basinda pirinç, kauçuk, palmiye tohumu, ananas, kakao ve çesitli meyve ve sebzeler gelir. Uzun bir sahile sahip olmasi itibariyle balikçilik da yaygindir. Orman ürünleri de ekonomiye önemli katki saglamaktadir. Yerel kaynaklarca da zengindir. En çok kalay rezervine sahiptir. Ancak maden rezervleri sömürge döneminde Ingilizler tarafindan azaltilmistir. 1970'lerden buyana petrol ve dogal gaz da üretilmekte ve ihraç edilmektedir.

Sanayi: Malezya sanayi bakimindan iyi bir seviyede sayilir. Petrol aritma tesislerinin yani sira otomobil, dayanikli tüketim mallari, tekstil ürünleri, çesitli gida maddeleri, çimento ve diger insaat malzemeleri, mobilya ve agaç ürünleri, kâgit ve kirtasiye malzemeleri, kimyasal maddeler, gübre, kauçuk, plastik esya, toprak ve madeni esya, mekanik araçlar, elektrik gereçleri, ilaç, palmiye yagi vs. üreten çok sayida fabrika kurulmustur. Imalat sanayisinin gayri safi yurtiçi hasiladaki payi % 27'dir. Çalisan nüfusun yaklasik % 18'i sanayi sektöründe is görmektedir.

10-12-2007
705 kez okundu.