Temel hedefi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi halkının gelir düzeyi ve hayat standardını yükselterek, bu bölge ile diğer bölgeler arasındaki gelişmişlik farkını ortadan kaldırmak, kırsal alandaki verimliliği ve istihdam imkanlarını artırarak, sosyal istikrar, ekonomik büyüme gibi milli kalkınma hedeflerine katkıda bulunmak olan GAP, çok sektörlü, entegre ve sürdürülebilir bir kalkınma anlayışı ile ele alınan bir bölgesel kalkınma projesidir. Proje alanı Fırat ve Dicle havzaları ile yukarı Mezopotamya ovalarında yer alan 9 ili kapsamaktadır (Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak).
1970'lerde Fırat ve Dicle nehirleri üzerindeki sulama ve hidroelektrik amaçlı projeler olarak planlanan GAP, 1980'lerde çok sektörlü, sosyo-ekonomik bir bölgesel kalkınma programına dönüştürülmüştür. Kalkınma programı, sulama, hidroelektrik, enerji, tarım, kırsal ve kentsel altyapı, ormancılık, eğitim ve sağlık gibi sektörleri kapsamaktadır. Su Kaynakları Programı 22 baraj, 19 hidroelektrik santrali ve 1.82 milyon hektar alanda sulama sistemleri yapımını öngörmektedir. Toplam maliyeti 32 milyar ABD doları olan Proje'nin, Enerji santrallerinin toplam kurulu gücü 7476 MW olup yılda 27 milyar kilowatsaat enerji üretimi öngörülmektedir.
Proje, gelecek kuşaklar için kendilerini geliştirebilecekleri bir ortam yaratılmasını amaçlayan sürdürülebilir insani kalkınma felsefesi üzerine kurulmuştur; Kalkınmada adalet, katılımcılık, çevre korunması, istihdam, mekansal planlama ve alt yapı geliştirilmesi GAP'ın temel stratejileridir.
GAP Hangi İllerde Uygulanmaktadır?
Güneydoğu Anadolu Projesi Türkiye'nin güneydoğusundaki 9 ilde uygulanmaktadır. Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illerini kapsayan GAP Bölgesi, toplam ülke yüzölçümünün yaklaşık % 10'unu oluşturan 75 193 km2'lik bir alana sahiptir.
2000 Yılı Genel Nüfus Sayımı sonuçlarına göre GAP Bölgesi'nin nüfusu yaklaşık olarak 6.6 milyon kişidir. Bu miktar ülke toplam nüfusunun % 9.7'sini oluşturmaktadır.
GAP Bölgesinde İşletme ve İstihdam Durumu
|
YILLAR İTİBARİYLE GAP BÖLGESİ'NDE SANAYİ İŞLETMELERİ VE İSTİHDAM SAYISI |
|
İller |
2004 |
2005 |
2006 |
|
İşletme Sayısı |
İstihdam |
İşletme Sayısı |
İstihdam |
İşletme Sayısı |
İstihdam |
|
Adıyaman |
99 |
4 005 |
141 |
5 737 |
156 |
6 626 |
|
Batman |
56 |
3 997 |
42 |
3 600 |
67 |
4 037 |
|
Diyarbakır |
220 |
6 512 |
202 |
5 845 |
215 |
7 756 |
|
Gaziantep |
839 |
46 302 |
927 |
49 806 |
922 |
52 679 |
|
Kilis |
22 |
586 |
35 |
641 |
36 |
650 |
|
Mardin |
49 |
2 200 |
50 |
2 121 |
50 |
2 068 |
|
Siirt |
12 |
464 |
19 |
562 |
29 |
1 204 |
|
Şanlıurfa |
308 |
5 568 |
309 |
4 948 |
345 |
5 415 |
|
Şırnak |
7 |
211 |
14 |
341 |
14 |
341 |
|
GAP |
1 612 |
69 845 |
1 739 |
73 601 |
1 834 |
80 776 |
Kaynak:GAP İdaresi Şanlıurfa Bölge Müdürlüğü
NOT : 10 kişiden fazla işçi çalıştıran işletmeleri kapsamaktadır.
GAP Bölgesinde İthalat ve İhracat Rakamları Nelerdir?
İHRACAT (1 000 $)
|
İLLER |
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
|
Adıyaman |
12 003 |
20 812 |
22 212 |
24 413 |
|
Batman |
3 006 |
15 518 |
44 402 |
17 702 |
|
Diyarbakır |
11 824 |
36 047 |
57 763 |
64 459 |
|
Gaziantep |
862 617 |
1 267 281 |
1 624 674 |
1 860 952 |
|
Kilis |
2 814 |
3 202 |
4 496 |
7 968 |
|
Mardin |
37 508 |
73 310 |
171 436 |
187 435 |
|
Siirt |
664 |
2 465 |
5 785 |
1 010 |
|
Şırnak |
39 308 |
106 013 |
250 275 |
209 361 |
|
Şanlıurfa |
10 200 |
14 810 |
31 510 |
40 063 |
|
GAP |
979 944 |
1 539 458 |
2 212 553 |
2 413 363 |
|
TÜRKİYE |
47 252 836 |
63 167 153 |
73 476 408 |
85 141 517 |
|
GAP/
TÜRKİYE (%) |
2.0 |
2.4 |
3.0 |
2.8 |
Kaynak: Dış Ticaret Müsteşarlığı
İTHALAT (1 000 $)
|
İLLER |
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
|
Adıyaman |
25 626 |
26 545 |
26 232 |
101 834 |
|
Batman |
3 564 |
6 241 |
6 978 |
11 462 |
|
Diyarbakır |
14 042 |
12 383 |
19 135 |
37 138 |
|
Gaziantep |
1 005 151 |
1 337 855 |
1 692 352 |
1 770 405 |
|
Kilis |
5 757 |
9 509 |
11 434 |
15 807 |
|
Mardin |
23 301 |
36 800 |
30 529 |
49 752 |
|
Siirt |
1 190 |
2 675 |
3 088 |
3 261 |
|
Şırnak |
10 239 |
13 119 |
10 643 |
15 268 |
|
Şanlıurfa |
84 461 |
101 234 |
115 460 |
134 442 |
|
GAP |
1 173 331 |
1 546 361 |
1 915 851 |
2 139 369 |
|
TÜRKİYE |
69 339 692 |
97 539 766 |
116 774 151 |
137 032 202 |
|
GAP/
TÜRKİYE (%) |
1.7 |
1.5 |
1.6 |
1.5 |
Kaynak: Dış Ticaret Müsteşarlığı
sugiad.gov.tr 
